"Onların yani Basra halkının engellemesi de Muaviye'nin emriyle idi." 561 Sonuç olarak şunu diyebiliriz ki, Hz. Hasan'ı bu anlaşmaya etrafındaki insanlar mecbur bırakmış, ancak Peygamber evladı şartlar gereği yaptığı bu anlaşmada asla bir dünya menfaati gütmemiştir. Müslümanları elinden geldiği kadar Emevilerin şerrinden korumaya çalışmıştır. Bunun aksini iddia...

Taraflar yaptıkları anlaşmayı Müslümanların önünde ilan etmek ve barışı tescil etmek için Kûfe'de bir araya geldiler. Halk Kûfe Camii'ne çağrıldı. İlk konuşmacı Muaviye'ydi. Minbere çıktı. Ebu'l Ferec el-İsfahanî rivayet senedi ile birlikte; Habib b. Ebi Sabit'ten Muaviye'nin konuşmasında Hz. Ali'yi anarak ona küfrettiğini ve ardından İmam Hasan'a...

da ondan daha çok ibadet eden ve hadis rivayeti konusunda ondan daha güvenilir biri daha yoktu). Tarihî kaynaklar Muaviye'nin konuşmasının bazı bölümlerini nakletmişlerdir. Yâkubî bu konuşmadan bazı notları şöyle naklediyor: "... bütün bunlardan sonra hiç şüphesiz Peygamberinden sonra ayrılığa düşen her ümmette bâtıl hakka galip olmuştur." Yâkubî diyor...

"Bütün övenlerin övdüğü gibi Allah'ı övgüyle anarım. Tanıkların tanıklık ettiği gibi Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim. Yine tanıklık ederim ki, Muhammed O'nun kulu ve elçisidir. O'nu, halkı doğru yola iletmek üzere göndermiş ve vahyinin güvenilir taşıyıcısı kılmıştır. Allah'ın selamı ve rahmeti O'na ve soyuna olsun. Şimdi, and...

Bizimle, bize zulmederek bize musallat olan, halkı bize karşı kışkırtan, payımız ve nasibimizi bizden esirgeyen ve Resulüllah'ın annemize verdiğini onun elinden alan kimseler arasında Allah hüküm verecektir. And olsun Allah'a eğer halk Resulüllah vefat edince babama biat etseydi, gök onların üzerine rahmetini yağdırır, yer bereketini onlardan esirgemezdi. Ve...

Sonra şunları ekledi: "Muhammed'i hak olarak gönderen Allah'a and olsun ki, kim bizim hakkımızdan bir şey eksiltirse Allah onun amelini eksiltir. Yine hangi güç bize hakim olursa sonunda galip olan taraf biz olacağız, bunun haberini bir süre sonra öğreneceksiniz." Daha sonra babasına ettiği küfrü kendisine iade etmek üzere...

Hıyre mevkiine vardığında Kûfe'ye dönerek şu şiiri okudu: "Nefret ve kinden dostların diyarını terk etmedim. Onlardı benim haremimi savunanlar." 568 Muhammed evlatlarının Kûfe'den çıkmasından sonra Allah vebayı, toplu ölümleri bu şehre musallat etti. Bu, Kûfe'nin o tertemiz insanlara yaptığı kötü muamelenin cezası olarak tattığı ilk azaptı. Kentin Emevi valisi...

İbn-i Kesir ve diğer bazı tarihçilerin naklettiğine göre Muaviye barışla ilgili şöyle söylemektedir: "Biz bu saltanata razıyız ve ondan hoşnutuz!" 570 Muaviye, İmam Hasan'a yazdığı bir mektupta ise şunları söylüyor: "Senin şöyle bir ayrıcalığın olacak. Kimse sana hükmetmeyecek, senden habersiz bir iş tamamlanmayacak ve hiçbir işte senin...

Bir başka konuşmasında ise şunları söylemektedir: "Ey millet! Doğrusu Allah sizi bizim ilkimizle (Hz. Ali'yle) hidayete erdirdi ve sonuncumuzla da canınızı korudu. Şimdi ben Muaviye ile barış kararı almışım. Ne bilelim? Belki de bu bir imtihan ve başka bir zaman için fırsattır." 573 573 Tarih-i Yâkubî, c. 2, s. 192

"Hilafet, Peygamberin vefatından sonra liderlik ve Müslümanlara rehberlik etmek hususunda Peygamberin genel naibliği demektir. İnsanlar bu makama karşı mutlak iaatle yükümlüdürler. Bu makamı işgal eden kişi de halka Allah'ın Kitabı ve Peygamberin sünneti doğrultusunda hükmetmekle yükümlüdür." 574 Razi Ali Yasin'in aynı eserinde hilafetin nitelikleri hakkında şu değerlendirmeleri de...