sana ve Ebu Süfyan'ın oğluna karşı imkân verirse, size yaptıklarının cezasını vereceğim. Eğer bunu yapmama imkân vermeyip kalırsanız önünüzde sizin için kötülük vardır."2007 Bir valisine gönderdiği mektup: "Bana bir iş yaptığına dair bilgi geldi. Eğer bunu yapmışsan Rabbini kızdırdın, liderine karşı isyankâr oldun ve emanetine ihanet ettin. Yeri soyduğun, ayağının altındakini aldığın ve elinin altındakini yediğin haberi Bana ulaştı. Bana hesabını gönder. Bilmiş ol ki, Allah'ın hesabı insanların hesabından daha büyüktür."2008 Bir valisine gönderdiği mektuptan bir bölüm: "...Allah'a yemin olsun ki, eğer Hasan ve Hüseyin senin yaptığını yaparlarsa, hakkı onlardan almadan ve zulümlerinden doğan bâtılı bertaraf etmeden Benim yanımda onlara ne müsamaha olur, ne de Benden bir isteklerini alabilirler..."2009 Muaviye'nin bir mektup yazarak kendisine katılmasını sağlamak suretiyle kandırmak istediğini öğrendiği Ziyad b. Ebih'e gönderdiği mektup: "Muaviye'nin kalbini kaydırmak ve keskinliğini köreltmek için sana mektup yazdığını öğrendim. Ondan sakın, zira o gafil avlamak ve dikkatsizliğini talan etmek için mü'mine önünden ve arkasından, sağından ve solundan gelen şeytandır."2010 Muaviye'ye gönderdiği bir mektup: "İsyan ve yalan, kişinin, dinini de, dünyasını da ifşa eder, onu ayıplayana eksikliğini gösterir. Vukuu geçen hadiseden sonra (Hz. Osman'ın öldürülmesi) bir şey elde edemeyeceğini biliyorsun. Bazı 2007 Nehcü'l-Belaga s. 297 2008 Nehcü'l-Belaga s. 298 2009 Nehcü'l-Belağa s. 299 2010 Nehcü'l-Belaga s. 301

topluluklar doğru olmayan şekilde bir iş istediler. (Cemel'de karşı karşıya geldiği muhaliflerini kastediyor) Allah'a dayanarak tevilde bulundular. Ancak Allah onları yalanladı. Amelinin akıbetini övülmüş yapanın sevineceği ve şeytanın kendisini yönlendirmesine imkân verip onunla çekişmeyen kişinin pişman olacağı bir günden sakının. Bizi Kur'an'ın hükmüne davet ediyorsun; oysa sen onun ehli değilsin. Biz senin talebine değil, Kur'an'a ve onun hükmüne icabet ediyoruz. Vesselam..."2011 Talha ve Zübeyr'e İmran b. El-Hüsayn El Huzai ile gönderdiği bir mektup: "Gizleseniz de biliyorsunuz ki, insanlar Beni istemeden Ben onları istemedim. Bana biat etmeden biatlarını kabul etmedim. Sizler ise Beni isteyip biat edenlerdensiniz. Halk bana ne galip bir otorite, ne de hazır bir meta için biat etti. İtaat ederek biat ettiyseniz dönün ve yol yakınken Allah'a tevbe edin! İstemeyerek Bana biat ettiyseniz itaat izhar edip isyanı gizlemeniz sebebiyle Bana, size karşı bir yol kıldınız. Ömrüme yemin ederim ki, takiyye ve gizlemede Muhacirler'in en çok hak sahibi olanı değilsiniz. Ona girmeden bu işi reddetmeniz, sizin için onu ikrar ettikten sonra ondan çıkmanızdan daha rahat olurdu. Osman'ı Benim öldürdüğümü iddia ettiniz. Benden ve sizden geri duran Medineliler aramızda hakemlik yapsınlar, sonra her kişi yüklendiği kadarıyla yükümlü tutulsun. Ey yaşlı kişiler! Görüşünüzden dönün. Utanç ve ateş bir araya gelmeden önce şimdi işinizin en büyüğü utançtır. Vesselam..."2012 Muaviye'ye gönderdiği mektup: "Münezzeh olan Allah dünyayı, ondan sonrası için yaratmıştır. `Hangisinin daha iyi amele sahip olduğunu öğrenmek için onun eh2011 Nehcü'l-Belağa s. 306 2012 Nehcü'l-Belağa s. 322-323

lini orada imtihan etmiştir.'2013 Biz dünya için yaratılmadık. Onun için çabalamaya emredilmedik. Ona, onunla imtihan edilmek için yerleştirildik. Allah Beni seninle, seni de Benimle imtihan ediyor. Her birimizi diğerine karşı delil yaptı. Kur'an'ı tevil ederek dünyayı istemek için hamle yaptın. Elimin ve dilimin devşirmediği şeyden dolayı Beni istedin. Sen ve Şamlılar Osman'ın kanını Bana sardınız. Bilgili olanınız cahilinizi, ayakta duranınız oturanınızı kışkırttı. Nefsin hakkında Allah'tan kork! Gemini şeytandan uzaklaştır! Yüzünü ahirete dön. Orası senin de bizim de yolumuzdur. Allah'ın, kökü kazıyan ve her şeyin sonunu getiren vukuu yakın bir musibetle sana vurmasından sakın! Bozulmayan bir yeminle Allah'a yemin ederim ki, kader Beni ve seni bir araya getirirse `Allah aramızda hükmedinceye kadar'2014 senin sahandan ayrılmayacağım.2015 "O hükmedenlerin en iyisidir."2016 Hulvan (Irak ile Acem sınırında bir şehir) valisi El-Esved B. Katiba'ya gönderdiği mektup: "Yöneticinin arzuları çeşit çeşit olursa, bu çoğu zaman onu adil davranmaktan engeller. İnsanların işi, senin yanında hakta eşit olsun! Zulümde adaletten bir bedel yoktur. Benzerlerini yadsıdığın şeyden kaçın! Sevabını umarak ve cezasından korkarak Allah'ın sana farz kıldığı şeylerde nefsini küçük düşür! Bilmiş ol ki, dünya imtihan yurdudur. Dünya ehli, dünyada bir anı bile boş geçirmez ki, o boş geçirdiği vakit kıyamet gününde onun için hayıflanma vesilesi olmasın. Hiçbir şey seni asla Hakk'a muhtaç olmaktan kurtaramaz. Nefsini koruma ve çabanla tebaayı murakabe etme yükümlülüğü senin üzerindeki haklardandır. Sana bundan ulaşan seninle ulaşandan daha üstündür. Tebaanın ıslahı için çaba sarf et2013 Mülk, 2 2014 Araf, 87 2015 Nehcü'l-Belağa s. 323 2016 Araf, 87

mene karşılık Allah'tan sana ulaşan ecir ve halifenin teveccühüne mazhar olman, senin vasıtanla tebaanın ıslah olmasından daha üstündür. Vesselam..."2017 Muaviye'ye gönderdiği bir mektup: "Biz ve siz zikrettiğin gibi, samimiyet ve beraberlik üzereydik. Aramızı dün bizim inanmamız, sizin ise inkâr etmeniz ayırmıştı. Bugün ise biz doğru yoldayız. Siz ise saptırıldınız. Sizin Müslümanınız (Ebu Süfyan), ilk Müslümanlar tümüyle Resulüllah'ın taraftarı olduktan sonra, ancak istemeyerek Müslüman olmuştu. Talha ve Zübeyr'i Benim öldürdüğümü, Aişe'yi kovduğumu ve iki şehrin arasına (Kûfe ve Basra) konduğumu söyledin. Bu senin hazır bulunmadığın bir iştir. Meydana gelenler ise ne seni ilgilendirir ne de o konuda sana bir mazeret bildirilmesi gerekir. Muhacirler'le ve Ensar'la birlikte Beni ziyaret edeceğini söylüyorsun. Kardeşin (Amr b. Ebu Süfyan) esir edildiği gün hicret kesilmiştir. (Muaviye'nin yanında olanların muhacir olmadıklarını kastediyor.) Gelmek için acelen varsa rahatla. Ben seni ziyaret edersem, bu Allah'ın Beni senden intikam almak için göndermesine daha uygundur. Sen Beni ziyaret edersen, Esedoğulları'nın kardeşinin dediği gibi olur... Yanımda dedeni, dayını ve kardeşini (dedesi Utbe b. Rebia, dayısı Velid b. Utbe ve kardeşi Hanzala Bedir'de Hz. Ali tarafından öldürüldü) aynı yerde ısırttığım kılıç var. Allah'a yemin olsun ki, senin kalbin mühürlenmiş, aklı eksik biri olduğunu biliyorum. Öncelikle sana, lehine değil aleyhine olan bir kötülük noktasına seni çıkaran bir merdivene tırmandığın söylenmeli. Zira kaybettiğinden başka bir şeyi aradın. Sana ait olmayan hayvanı güttün. Ehlinden ve cevherinden olmadığın bir işi istedin. Sözün, fiilinden ne kadar da uzak... Kötü niyetin ve batılı temenni etmenin kendilerini Hz. Muhammed'i inkâra taşıdığı amcalarına ve dayılarına benzemen yakındır. Bildiğin gibi düştükleri yerlere ölü olarak düştüler. Üzer2017 Nehcü'l-Belağa s. 325

lerine savaşların eksik olmadığı ve müsamahanın birlikte yürümediği kılıçların düşmesiyle ne bir büyüğü savunabildiler, ne de bir kutsalı koruyabildiler! Osman'ı öldürenler hakkında çok konuştun. Önce insanların girdikleri şeye gir, (biatı kastediyor) sonra topluluğun aleyhine dava aç. Seni ve onları Yüce Allah'ın kitabına götüreyim. Senin istediğin, sütten yeni kesildiğinde çocuğun süt için kandırılmasıdır. Layık olana selam..."2018 Hilafetinden önce Selman-ı Farisi'ye gönderdiği mektup: "Dünya yılan gibidir, dokunuşu yumuşak, zehri ise öldürücüdür. Seninle arkadaşlıkları kısa süreli olduğu için, dünyada beğendiğin şeylerden yüz çevir! Onunla ilgili endişelerini, ondan ayrılığa ve hallerinin değişmesine inandığın şeyler için bırak! Onunla ne kadar samimi olursan ondan o kadar sakın! Arkadaşı ne zaman bir mutluluğa gönlü yatsa, onu mutluluktan güvenilir olmayan bir şeye, ne zaman ünsiyetiyle tatmin olsa, onu ünsiyetten yalnızlığa götürür. Vesselam..."2019 Muaviye'ye gönderdiği bir mektup: "Cevabından ve yazdıklarını dinlemekten dolayı tereddüt içindeyim. Görüşümün zayıf olduğunu ve ferasetimin yanıldığını söylüyorsun. Rüyalarının yalanladığı ağır uykudaki kişi, ya da gelen şeyin kendi lehine mi, aleyhine mi olduğunu bilmeyen, içinde bulunduğu durum kendisine ağır gelen ayaktaki şaşkın gibi benden işler talep ediyorsun, Bana satırlar gönderiyorsun. Hayır, sen o adam değilsin. Sadece sana benziyor. Allah'a yemin ederim ki, eğer hayatta kalmanı istemeseydim, sana Benden kemiği kıran ve eti eriten felaketler ulaştırırdım. Bilmiş ol ki, şeytan seni en iyi işine dönmekten ve nasihatin için söylenenleri işitmekten alıkoymaktadır. Layık olana selam..."2020 2018 Nehcü'l-Belağa s. 330 2019 Nehcü'l-Belağa s. 332 2020 Nehcü'l-Belağa s. 336

Abdullah bin Abbas'ı Hariciler'e delil sunmak için gönderdiğinde yaptığı bir tavsiye: "Onlarla Kur'an'la tartışma, zira Kur'an çeşitli vecihleri olan bir mana taşımaktadır. Sen söylersin, onlar söylerler. Onlarla sünnetle tartış, sünnetten kaçış bulamazlar."2021 Halife olduğunda orduların komutanlarına gönderdiği mektup: "Sizden öncekileri, insanları haktan engelleyip haklarını kendilerinden (rüşvetle) satın almaya ve onları batıla zorlayıp bâtıla uymaya sebep olmaları helak etti."2022 2021 Nehcü'l-Belağa s. 337 2022 Nehcü'l-Belağa s. 338

Vefa ile ilgili bir konuşma: "Vefa doğruluğun ikizidir. Ondan daha korunaklı bir sığınak bilmiyorum. O, dönüşün nasıl olacağını bilen kimseyi mağdur etmez. Öyle bir zamana ulaştık ki, bu zamanda yaşayanların çoğu ihaneti akıllılık kabul ediyor. Cahiller, onları bu zamanda hilenin güzelliğine nispet ediyorlar. Onlara ne oluyor? Allah belalarını versin! Tecrübeli ve becerikli olan kişi hileyi, ardından da Allah'ın emrinden olan engeli ve yasağı görür. Ona muktedir olduktan sonra isabetli bir görüşle onu terk eder. Dinde sakınması olmayan ise onu fırsat bilir."2023 Dünya ve arzularına uymak hakkında bir konuşma: "Ey insanlar! Sizin için korktuğum şeylerin en korkuncu iki şey2023 Nehcü'l-Belağa s. 62

dir. Arzuya uymak ve gerçekleşmesi uzun zamana bağlı ümit. Arzuya uymak Hakk'tan alıkoyar, gerçekleşmesi uzun zamana bağlı ümit ise ahireti unutturur. Bilmiş ol ki, dünya hızlı bir şekilde geçip gidiyor. Ondan sadece suyu kullananın kapta bıraktığı artık gibi bir artık kalır. Bilmiş olun ki, ahiret yaklaşıyor. Her ikisinin de çocukları var. Siz ahiretin çocuklarından olun, dünyanın çocuklarından değil. Kıyamet günü her çocuk annesine kavuşacak. Bugün amel var, hesap yok, yarın hesap olacak, amel yok..."2024 Dünyanın hâli hakkında bir konuşma: "Bilmiş olun ki, dünya kesilmiş, veda edeceğini bildirmiş, marufu kılık değiştirmiş, çabucak sırtını dönmüştür. O, sakinlerini yokluğa sürükler, komşularını ölümle ihata eder. Dünyadan tatlı olan şey acı oldu, berrak olanın rengi bulanıklaştı, ondan sadece temizlenmek için kullanılan kabın dibinde kalan artık suya benzer bir artık veya çakıl taşı yudumu kadar bir yudum kaldı. (Yolcuların su azaldığında kabın dibine koydukları çakıla makle denir). Susayan kişi o yudumu yavaş yavaş emerse susuzluğunu gideremez. Ey Allah'ın kulları! İçindekilere zevalin mukadder olduğu bu yurttan gitmeye azmedin! Dünya hususunda ümit sizi yenmesin. İçinde kalacağınız süre size uzun gelmesin..."2025 Suikasta karşı uyarıldığında yaptığı konuşma: "Allah katında Benim üzerimde sağlam bir sığınak var. Günüm geldiğinde bu sığınak bozularak Beni terk eder. O zaman ok hedefini ıskalamaz, yara da iyileşmez..."2026 2024 Nehcü'l-Belağa s. 63 2025 Nehcü'l-Belaga s. 67 2026 Nehcü'l-Belağa s. 70

Ölüme hazırlanmak ve kulluk hakkında: "Ey Allah'ın kulları! Allah'tan sakının, ecellerinizi amellerinizle geçin. Sizin için kalıcı olanı, fani olanla satın alın! Göç için hazırlık yapın. Yakında göçeceksiniz. Ölüme hazırlanın o size yakındır. Kendilerine seslenildiğinde uyanan ve dünyanın kendileri için yurt olmadığını bilerek onu ahiretle değiştiren bir topluluk olun! Münezzeh olan Allah, sizi boşuna yaratıp, başıboş bırakmadı. Herhangi birinizle cennet ya da cehennem arasında ölümün kendisine ulaşmasından başka bir şey yok! Her geçen anın kısalttığı ve saatin yıktığı hedef, müddetin kısalığına layıktır. İki yeni şey olan gece ve gündüz tarafından sürülen bir gaip (ölüm) dönüşün çabuk olmasına uygundur. Başarı veya mutsuzlukla gelecek olan en iyi hazırlıklara layıktır. Dünyadan yarın kendi nefislerinizi korumanıza yarayacak olan azık edinin! Bir kul Rabbinden sakındı, nefsine nasihat etti. Tevbesini arz etti ve şehvetine galip geldi. Eceli kendisinden gizlidir. Ümidi kendisini aldatmaktadır. Şeytan o kula (imtihan için) sorumlu tayin edilmiştir. İşlemesi için günahı ona süslü gösterir. Geciktirmesi için tevbeyi temenni ettirir. En gafil durumdayken ölüm birden ona hücum eder. Ömrü kendisi aleyhine delil olan gaflet sahibine ve günleri kendisini mutsuzluğa ulaştırana yazık! Münezzeh olan Allah'tan dileriz ki, bizi ve sizi kendisini hiç bir nimetin şımartmadığı, hiç bir hedefin Rabbine itaatten alıkoyamadığı ve ölümden sonra pişmanlığa ve üzüntüye düşmeyen insanlardan kılsın..."2027 Zâhidlik hakkında bir konuşma: 2027 Nehcü'l-Belağa s. 71

"Ey insanlar! Zâhidlik ümidin kısa olması, nimetler karşısında şükretmek ve haramlar karşısında sakınmaktır. Eğer ümidin kısalması sizden uzak olursa haram sabrınızı yenmesin. Nimetlere karşılık şükretmeyi unutmayın. Allah doğru sonuçlarını ortaya çıkaran açık delillerle ve özrü gösteren açık kitaplarla size karşı insaflı davrandı."2028 Dünyanın niteliği hakkında yaptığı bir konuşma: "Başı cefa, sonu yokluk olan bir yurdu nitelemem! Helalinden dolayı hesap, haramından dolayı ceza vardır. Orada zengin olan sınanır, fakir olan ise üzülür. Kim onunla koşmuşsa, dünya onu geçmiştir. Kim ondan vazgeçerse ona rastlar. Kim onunla görmek isterse görmesini sağlar. Kim onu görmek isterse onu kör eder."2029 Allah'ın sıfatları hakkında bir konuşma: "Görülmediği halde bilinen ve düşünmeye gerek duymadan yaratan Allah'a hamd olsun! Daha burçlara sahip gök, büyük kapıları olan örtüler, karanlık gece, durgun deniz, geniş yolları olan dağ, eğriliği olan geniş yol, örtüsü olan yer, dayanağı olan yaratılmış yokken bile O, her zaman kaim ve daimdi. O, yaratılmışı yaratan ve ona vâris olandır. (Mahlûkattan sonra baki kalandır.) Yaratılmışın ilahı ve ona rızkını verendir. Güneş ve ay, onun rızası üzerine sebat ederler. Her yeniyi sınarlar, her uzağı yakınlaştırırlar. O, kulların rızıklarını paylaştırmıştır. Onların eserlerini, amellerini, nefeslerinin sayısını, gözlerin hainliğini, göğüslerinin kalpten gizlediklerini, hangi rahimde ve kimin sulbünde olacaklarını, sonları gelinceye kadar hesaplamıştır. O, rahmetinin genişliğine rağmen, 2028 Nehcü'l-Belağa s. 79 2029 Nehcü'l-Belağa s. 79