Hz. Ali, Cemel Savaşı'ndan sonra Kûfe'yi hükümet merkezi seçti. Ve çeşitli bölgelere valiler tayin etti. Malik-i Eşter'i de Nasibeyn, Musul, Dara, Sincar, Heyt ve Anat bölgelerine vali olarak atadı. Mâlik, savaşlarda olduğu gibi toplumsal görevlerde de Hz. Ali'nin yolunu takip etti. Sıffin Savaşı'ndan sonra Hz. Ali'nin Mısır Valisi Muhammed b. Ebubekir'e karşı bir isyan başlatılmıştı. Mısır'da isyan çıkınca, Hz. Ali bu kez en güvendiği kişilerden ve aynı zamanda çok iyi bir komutan olan Mâlik'i Mısır'a vali olarak tayin etti. Ona Mısır'ın durumunu anlatarak ve eline bir emirname vererek uğurladı. 1547 1547 Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 6, s. 73; El-Emali, Şeyh Müfid, s. 80

Mısır isyanının baş sorumlusu Muaviye, Mısır valiliğine Mâlik'in atandığını casusları aracılığıyla öğrendi. Ve Mâlik'in varlığı ile artık Mısır'a musallat olamayacağını anladı. Bunun önüne geçmenin tek yolu Mâlik'i öldürmekti. Bu maksatla bir plan yapan Muaviye, azad olmuş bir köleyi bu iş için seçti. Casuslar, Mısır yolunda Mâlik'e katılarak kendilerin Hz. Ali taraftarı gibi gösterdiler. Ve Mâlik'in güvenini kazandılar. Mâlik Nil nehri yakınlarında konakladı. Ve içmek için su istedi. Casuslar zehir katılmış bal şerbetini Mâlik'e içirmeyi başardılar. Mâlik zehirin etkisiyle Nil nehri kıyısında şehit oldu. 1548 Muaviye bu cinayetin üzerini örtebilmek için casusları Mısır yoluna gönderdikten hemen sonra Şam halkına Mâlik'in şerrinden kurtulmaları için dua etmelerini emretti. Mâlik'in ölüm haberi geldiğinde de halka dualarının kabul olduğunu söyledi. 1549 1548 Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 6, s. 76; Tarih-i Yakubi, c. 5, s. 95 1549 Emali, Müfid, s. 81

Mâlik'in ölüm haberi etrafa yayıldı. Bu olay herkesi özellikle de Hz. Ali'yi çok üzdü. İmam, yüksek sesle ağlayarak şu konuşmayı yaptı: "O'ndan geldik ve tekrar O'na döneceğiz. Mâlik'in musibetinde Senden sabır diliyorum. Çünkü onun ölümü büyük acıdır. Allah'ın rahmeti Mâlik'e olsun, o, sözünde durdu. Ahdine vefa etti. Ve ömrünü bu yolda feda etti. Mâlik'in bu musibeti bizi derinden üzerek yasa boğdu." 1550 Yine Hz. Ali, Mâlik'in ölüm haberini aldığında şöyle buyurdu: "Allah ona rahmet etsin. Sizler Mâlik'in ne olduğunu bilmezsiniz. O, büyük dağlardan daha güçlü idi. Benim yardımcımdı." 1551 Mâlik'in şehadet haberi Şam'a ulaştığında Muaviye Şam halkını topladı. Ve o günü bayram ilan ederek şöyle dedi: "Ali'nin iki eli vardı. Biri Ammar b. Yâsir'di. O el Sıffin'de kesildi. Diğeri ise Mâlik Eşter'di. O da bugün öldürüldü." Bu konuşmadan sonra Şam halkı bayram ederek birbirini kutladı. 1552 1550 Ayanu'ş-Şia, c. 9, s. 39 1551 Rical-i Keşf, s. 66; Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 6, s. 77; Emali, Müfid, s. 81; Kamil-u fi'tTarih, c. 2, s. 410 1552 El-İhtisas, s. 81; Emali, Müfid, s. 83

Mikdad b. Esved, Bedir ve Uhud başta olmak üzere, Peygamberin yanında pek çok savaşa katılmış ve kahramanca savaşmıştır. Tüm tarihçiler Mikdad'ın Müslüman olduğunu ilan eden ilk yedi kişiden bir olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. 1553 Mikdad b. Esved, Allah Resulü'nün ölümünden sonra Hz. Ebubekir'in hilafetine (Peygamberin Gadr-i Hum'daki ifadelerini ortaya koyarak) açıkça karşı çıkan birkaç kişiden biridir. Hz. Ali, gasp edilen haklarını alması için yardım istemek üzere Hz. Fâtımâ ile birlikte Ensar'ın evlerini dolaşırken, Midad saçını kestirip kılıcını kuşanmış olarak Hz. Ali'nin yanında gelen dört kişiden (Salman, Ebuzer, Ammar ve Mikdad) biridir. Mikdad Hz. Fâtımâ'nın geceyarısı düzenlenen cenaze merasimine de katılan has velayet dostlarındandı. 1554 Hz. Ömer'in ölümünden sonra Ömer'in tayin ettiği 6 kişilik şû1553 Müstedrek'ül Hakim, c. 3, s. 392; Tabakatu'l Kübra, c. 3, s. 161 1554 Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 2, s. 45; Biharü'l-Envar, c. 43, s. 119; Rical-i Keşşi, s. 7

rada yer alan Abdurrahman, Hz. Ali ve Osman arasından birini halife seçme konusunda halkla meşveret etti. Mikdad, onun bu tutumu karşısında şöyle dedi: "Ey millet! İyi dinleyin, ben Mikdad b. Amr'ım. Eğer Hz. Ali'ye biat ederseniz buyruklarını dinleyip itaat edeceğim. Ve eğer Osman'a biat ederseniz ona itaat etmeyeceğim gibi, muhalefet de edeceğim." Mikdad'ın bu konuşmasından sonra Ammar b. Yâsir de ayağa kalkarak Mikdad'ı destekledi. Ve yanında yer aldığını bildirdi. 1555 Hz. Osman'ın halife seçilmesinden sonra Mikdad. Hz. Ali'nin huzuruna çıkarak şunları söyledi: "Ya Ali! Ayağa kalk ve onlarla savaş, biz de senin yanında yer alıp gaspçılarla savaşalım." Hz. Ali, "Hangi yaver ve dostumla onlarla savaşayım?" diye karşılık verdi. Sonra Hz. Ali, Ammar bin Yâsir'e dönerek şöyle buyurdu: "Allah'a yemin olsun ki, yaverim ve emrimde savaşacak askerim olaydı onlarla savaşırdım." Hz. Ali sonra şöyle devam etti: "Ey Ammar! Onlarla savaşmak için savaşacak yardımcı bulamıyorum. Sizleri de gücünüzden fazla bir işe mecbur etmeğe razı olmam." Mikdad b. Esved hadislerle övülmüş mümtaz bir şahsiyettir. Allah Resulü şöyle buyurmuştur: "Yüce Allah sevdiği dört kişiyi Bana da sevmeyi emretti. Ali onlardandır. Ali onlardandır. Ali onlardandır. Mikdad, Salman ve bir de Ebuzer..." 1556 İmam Musa Kazım şöyle buyurmuştur: 1555 Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 9, s. 51, 52, 54 1556 Usdü'l Gabe, c. 4, s. 410; El-İhtisas, s. 9

"Kıyamet günü yüce Allah tarafından bir münadi şöyle seslenir: `Sırat-ı müstakimde baki kalan Muhammed b. Abdullah'ın havarileri neredeler?' O sırada Selman, Ebuzer ve Mikdad ayağa kalkarak kendilerini tanıtacaklardır." 1557 Mikdad b. Esved hicri 33 yılında Hz. Osman'ın hilafetinin son yıllarında Medine'nin civarındaki kasabalardan biri olan Cerf'de Hakkın rahmetine kavuştu. Bâki Mezarlığı'na defnedildi. 1558 1557 Rical-i Keşşi, s. 9; El-İhtisas, s. 61 1558 Usdü'l Gabe, c. 4, s. 411; Alamu'n-Nubela, s. 241; Müstedreku'l Hakim c. 3, s. 392

Muhammed ilk halife Ebu Bekir'in oğludur. Annesi Umeys kızı Esma'dır. Esma, Hz. Ebu Bekir'in vefatından sonra Hz. Ali'yle evlendi. Oğlu Muhammed de üç yaşından itibaren Hz. Ali'nin evinde büyüdü. Ve O'ndan başkasının izinden gitmedi. Hz. Ali O'nun hakkında şöyle buyurmuştur: "Muhammed, Ebu Bekir'in sulbünden, Benim oğlumdu." Şeyh Tusi şöyle diyor: "Muhammed, Hz. Ali'nin vefalı ve sâdık dostlarındandı. Aynı zamanda Hz. Ali'nin Mısır valisiydi." 1559 Abdullah b. Sinan'ın rivayetine göre İmam Sâdık şöyle buyurmuştur: "Kureyş'ten sadece beş kişi Hz. Ali'nin geçek savunucularındandı. Onüç kabile ise Muaviye yanında yer almıştı. Bu beş kişiden 1559 Rical-i Tusi, s. 30

biri temizliğini annesi Esma b. Umeys'ten almış olan Muhammed b. Ebu Bekir'di." 1560 Muhammed b. Ebu Bekir, Cemel Savaşı'nda Hz. Ali'nin ordu komutanlarındandı. Cemel vakası Hz. Ali'nin zaferiyle son bulunca Hz. Ali derhal Muhammed'i Hz. Aişe'nin yanına göndererek, "Kız kardeşinin yanına git ve onu koru" buyurdu. Daha sonra Hz. Ali, Hz. Aişe'yi kardeşi Muhammed'e emanet ederek, güvenli bir yere götürmesini emretti. Muhammed b. Ebu Bekir kardeşini Ben-i Half'in evine götürdü. Muhammed o eve giderken yaşadıklarını şöyle anlatıyor: "Aişe, Hz. Ali'nin onca merhamet ve affına rağmen sürekli bana ve Ali'ye lanet ediyor, kendi askerlerini rahmetle anıyordu." 1561 Hz. Ali, Muhammed b. Ebu Bekir'i Mısır'a vali olarak tayin etti. Ve şöyle bir emirname yazarak kendisine verdi: "Ey Muhammed! Bil ki seni askerimin en fazla olduğu Mısır'a vali olarak gönderiyorum. Bu sebeple ömründen bir saat kalmış olsa bile nefsine şiddetle karşı durman, dinine sarılıp bağlanman sana farz olmuştur. Halkından birini memnun etmek için Allah'ı gazaplandırma. Çünkü Allah'ın hoşnutluğu her şeyin yerini tutar. Lakin hiçbir şey Allah rızasının yerini tutamaz. Namazı belirlenen vakitte kıl. Hiçbir işin yokken öne alıp acele etme, meşgulken de geciktirme. Yapacağın her işin namazına bağlı olduğunu bil." 1562 Muhammed b. Ebu Bekir Mısır'da göreve başladıktan sonra Hz. Ali'ye bir mektup yazarak bir takım helal ve haramlar hakkında sorular sordu. Hz. Ali de Muhammed'in mektubunu aldıktan sonra kendisine altın değerindeki tarihî mektubunu yazdı. 1560 El-İhtisas, s. 70 1561 El-Cemel, s. 369; Mürucu'z-Zeheb, c. 2, s. 376; Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 6, s. 229 1562 Nehcü'l Belağa, c. 1, s. 312; El-Karat, c. 1, s. 252

Hz. Ali'nin mektubundan bazı bölümler şöyledir: "TAKVAYA DAVET Sizi Allah'tan korkmaya ve hesaba çekileceklerinizle amel etmeye davet ediyorum. Sizler huzuruna çıkacağınız Allah'ın esirlerisiniz. Ey Allah'ın kulları! Bilin ki, yüce Allah küçük büyük her şeyden sizleri hesaba çekecektir. Eğer bize azap ederse bu kendi zulmümüzden ve isyanımızdandır. Ve eğer merhamet ve affederse, O'nun yüceliği ve geniş rahmetindendir. Ey Muhammed! Bil ki en güzel ve hayırlı takva Allah'a itaat etmek ve dinle ameldir. Aşikarda ve gizlide işlerinde takvalı ol, Ben seni yedi şeye davet ediyorum: 1- Allah'tan kork ve Allah yolunda kullardan korkma. 2- Sözlerin en üstünü amelle desteklenendir. 3- Mahkemelerinde çelişkili ve değişik hükümler verme ki bu senin işini zorlaştırır. 4- Kendi nefsine beğendiğini başkalarına da iste, kendine reva görmediğini başkaları için de reva görme. 5- Hal ve hareketlerini ıslah et ve her zaman Hakka yönel. 6- Allah yolunda kınayıcıların kınamasından korkma. 7- Seninle meşveret edenin yardımına koş ve hayrını düşün. Ey Muhammed! Namazları nasıl kılıp edâ ettiğine dikkat et. Zira, sen halkın cemaat imamısın. Namazı eksiksiz ve tam vaktinde kıl, çünkü cemaat namazındaki eksiklik ve fazlalık cemaat imamının üzerinedir. Cemaatin namazı kâmil ve doğrudur. Namazını kıl ki sen de cemaat gibi sevap ve mükafat elde edesin." 1563 1563 Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 6, s. 67, 68; Emali, Şeyh Müfid, s. 31

Sıffin Savaşı'ndan sonra Muaviye halifeliğini ilan ederek Şam'dan ve diğer bölgelerden biat alıyordu. Mısır da güçlü bir bölgeydi. Muaviye, Kureyş'in büyükleriyle meşveret ederek, Mısır'a saldırma kararı aldı. Bu iş için de Amr b. As komutasında 6 bin kişilik bir orduyu Mısır'a gönderdi. 1564 Amr b. As Mısır'a saldırdı. Ne yazık ki askerleri, Şam ordusu karşısında Muhammed b. Ebu Bekir'i yalnız bırakarak etrafından dağıldılar. Muhammed şehir dışındaki bir mağaraya sığındı. Ancak onun fazla yaşamasına izin vermediler. Muaviye'nin askerlerinden Hudeyc, Muhammed'in kafasını kılıçla keserek öldürdü. Başsız bedenini de ölmüş bir eşeğin karnına koyarak yaktı. Muhammed b. Ebu Bekir hicri 38 yılında 28 yaşında şehit edildi. 1565 Bu kişiler Hz. Ali'nin ve Ehl-i Beyt'in en yakın dostları ve savunucuları idiler. Hz. Ali hayatının son dönemlerinde bu dostlarının hasretini çekmekteydi. Onlar hakkında mescitte şunları söylüyordu: 1564 Tarih-i Taberi, c. 5, s. 97; Şerh-u İbn-i Ebi'l Hadid, c. 6, s. 79; El-Kamil-u fi't-Tarih, c. 2, s. 411 1565 Sefinetu'l Bihar, c. 1, s. 312