Ata'ül Horasani Muhammed b. Ömer El-Vakidi Abdurrahman b. Zeyd Zeyd b. Eslem Zübeyr b. Bekkar İbn-i Şehab Ez-Zuhri Amir'üş-Şa'bi Ammar b. Ebi Ammar Abdullah il Behiyy Ancak bu râviler, pek çok Ehl-i Sünnet âlimine göre güvenilir değildir. Ehl-i Sünnet'in rical âlimlerinin bu râviler hakkındaki görüşleri için şırasıyla aşağıdaki kaynaklara başvurabilirsiniz: Tehzib'üt-Tehzib, c.1, s.44 Tehzib'üt-Tehzib, c.11, s.382 Tehzib'üt-Tehzib, c.8, s.27 Tehzib'üt-Tehzib, c.4, s.107 Mizan'ül İ'tidal, c. 5, s.337 Tehzib'üt-Tehzib, c.6. s.359, Mizan'ül İ'tidal, c.3, s.656 Mizan'ül İ'tidal, c.5, s.298 El-Kâmil-u Fiz-Zuafa, c. s.125 Tehzib'üt-Tehzib, c.10, s.325 Tehzib'üt-Tehzib, c.7, s.280 Tehzib'üt-Tehzib, c.7, c.217, El-Ensab, Cüheni maddesi, Hüsnü'l Muhazara, c.1, s.585

Mizan'ül İ'tidal c.3, s.772 Tehzib'üt-Tehzib c.7, s.171 Tehzib'üt-Tehzib, c.3, s.342 İhya'ül Ulum, c.4, s.347 Tehzib'üt-Tehzib c.8, s.353 Tehzib'üt-Tehzib, c.10, s.368 Tehzib'üt-Tehzib, c.7, s.82 Bu rivayetlerin bir kısmında Ümmü Gülsüm'ün kardeşi İmam Hasan zamanında vefat ettiğini, hatta İmam Hasan'ın da kardeşi İmam Hüseyin'le birlikte Ümmü Gülsüm'ün namazını kıldıkları yer almaktadır. Ancak birçok tarihi belge, Ümmü Gülsüm'ün Kerbela vakasına katıldığını, hatta Kûfe ve Şam'da hutbeler verdiğini göstermektedir.2069 Netice olarak tekrar ediyoruz ki, Hz. Ömer ile evlenen Ümmü Gülsüm, Hz. Ali ve Hz. Fatıma'nın kızı değil, Hz. Ebu Bekir'in kızıdır ve Ehl-i Beyt'ten değildir. 2069 El-İsabe, İbn-i Hacer Askalani, c. 4, s. 321

H. 336'da Bağdat'ta doğdu. Ailesi Ehl-i Beyt'in âşıklarındandı. Kelam, Fıkıh ve Usul'de önde gelen şahsiyetlerdendir. Ehl-i Sünnet âlimlerinden İmam Ahmed b. Hanbel'in hocasıdır. 75 yaşında Bağdat'ta vefat etmiştir. ŞEYH TUSİ H.385 yılında Tus şehrinde doğmuştur. 23 yaşında Bağdat'a hicret etti. Şeyh Müfid'in derslerine katıldı. 300 tane Ehl-i Beyt fakih ve müçtehidi yetiştirdi. H.449'da Necef'e göçtü. H.460'da burada vefat etti. KULEYNİ (MUHAMMED b. YÂKUB b. İSHAK EL KULEYNİ) Rey şehrinin Kuleyn kasabasında doğdu. Ailesi Ehl-i Beyt'in yolundaydı. Çocuk denecek yaşta Rey şehrine göç etti, burada Hadis ilmini öğrendi. Ardından Kum şehrine giderek, ilim öğrenmek için pek çok hocayla talebelik yaptı.

Büyük muhaddis Ahmed b. Muhammed İsa Eşari bunların başında gelir. 10'dan fazla büyük âlimin meclisinde bulundu. Kuleyni, Kum şehrinde fazla kalmadı. Ehl-i Beyt'ten hadis nakleden râvileri bulmak için köy ve kasabaları dolaştı. Yüzbinlerce hadis ezberledi. H.329'da, 70 yaşında vefat etti. KUTEYBE (ABDULLAH b. MÜSLİM b. KUTEYBE) H. 3. asrın en önemli ilmi şahsiyetlerindendir. Kûfe'de 828 yılında dondu, Bağdat'ta kadılık ve müderrislik yaptı. El-İmame ve's-Siyase (İmamlık ve Siyaset) önemli eserlerindendir. Diğer eserlerinden bazıları ise: Kitab-ı Edeb'ül Katip (Yazıcılık Yöntem Kitabı) Kitab-ı Maani's Şiir (Şiirlerin Anlamları) Kitabü'l Maarif (Kültür Kitabı) SEYYİD KADI NURULLAH TUSTERİ Hicret'in 956. senesinde Tuster (Şuşter) şehrinde doğdu. İlim ehli ve halk arasında çok saygın yeri olan bir aileye mensuptu. Dedesi seyit Nurullah büyük Ehl-i Beyt âlimlerinden idi. Tuster'in en sevilen şahsiyetlerinden birisi idi. Nurullah Tusteri, sekizinci imam Musa Rıza'nın makamından ve ilminden istifade etmek için Horasan'a gitti. Öğrenimini tamamlayıp Hindistan'a seyahatlerde bulundu. Hindistan'da halk onun geldiğini haber alınca yollara akın etti. Kadı Nurullah açıkça halkı Ehl-i Beyt mektebine davet eden ilk âlimdir. Onun halk arasında meşhur olduğunu öğrenen Sultan Ekber Şah kendisine kadılık teklif etti. O da "sadece kendi görüş ve içtihadına göre hüküm vermesi" şartı ile bunu kabul etti.

Ancak Ekber Şah'ın ölümünden sonra yerine geçen oğlu, fitne ve dedikodulara kanarak bu büyük âlimin öldürülmesini emretti. 70 yaşında kırbaçlanarak şehit düştü. Tusteri'nin önemli bazı eserleri şunlardır: İhkaku'l Hak Mecelis'ul Mü'minin Es-Sevarim'ul Muhrika Mesib'un-Nevasib MUHAMMED BÂKIR EL-MECLİSİ H. 1037'de İran'ın İsfahan şehrinde doğdu. Allame Meclisi'nin ailesi Ehl-i Beyt'in iftihar ettiği ailelerdendi. Bu aileden yüze yakın büyük âlim yetişti. Allame Meclisi'nin dedesi büyük ve takvalı bir âlimdi. Güzel hitabetinden dolayı ona `Meclisi' lakabını verdiler. Başta babası ve dedesi olmak üzere 8 büyük âlimden ders almıştır. Binin üstünde talebe yetiştirmiştir. Büyük âlim Tusteri onun öğrencisidir. Safevi Devleti hükümdarlarının Ehl-i Beyt'e müsamaha ile baktıkları dönemde Ehl-i Beyt'in en büyük hadis ansiklopedisi olan `Biharü'l Envar'ı kaleme alarak, büyük bir hizmet sunmuştur. 10'dan fazla eserinin içinde en büyüğü Biharü'l Envar olarak bilinen 110 ciltlik hadis kitabıdır. 73 yaşında İsfahan'da vefat etti. EBU ABDULLAH MUHAMMED b. ALİ b. ŞEHRAŞUB SAREVİ MAZENDERANİ H. 489 yılında Bağdat'ta doğduğu söylenmektedir. Âlim bir ailenin çocuğu idi. 8 yaşında Kur'an hâfızı oldu. Kur'an ve mukaddime ilimlerinden sonra Fıkıh, Usul, Hadis ve Rical ilimlerine

başladı. Şeyh Tabersi ve Kutbeddin Raverdi gibi büyük âlimlerin öğrencisi olduğu kesindir. Ayrıca vaizi Nişaburi, Ebu Futuh Razi, Ebu'l Kasım Beyhaki, Carullah Zemahşeri Mutezili'nin meclislerinde bulunmuştur. İlim öğrenmek için, Nişabur, Meşhed, Rey, Kaşan, İsfahan ve Hamedan'a gitti. Yalnız Hadis sahasında değil, ulemanın hayatı ve şiir konusunda da eserleri vardır. Meşhed'e döndüğünde, İran şahı tarafından baş kadılık makamına getirildi. Değerli âlimler yetiştirdi. Hayatı boyunca 11 büyük âlime de talebelik yapmıştır. 72 yaşında vefat etmiştir. Önemli eserleri şunlardır: Tefsiri Vesailü'ş-Şia ila Tahsiil-i Mesail'iş-Şeria (buradaki hadisler 180 ayrı kaynak kitaptan derlenmiştir.) İsbat'ül Hüdat bi'n-Nüsus ve'l Mucizat (Ehl-i Beyt mucizelerini konu eden yüz binden fazla hadis vardır.) Bidayet'ul Hidaye El Fusul'ul Muhimme fi Usul'il Eimme TABERİ Ebu Câfer Muhammed İbn Cerir et-Taberi 838 yılında Taberistan'ın Mul şehrinde doğdu. 7 yaşında hâfız oldu. 9 yaşında hadis ezberlemeye başladı. İlim tahsili için Rey, Kûfe, Basra, Suriye, Medine ve Mısır'a gitti. Bağdat'a yerleşti. Birçok âlimden ders aldı. 923 yılında Bağdat'ta vefat etmiştir. NESAİ (AHMED b. ŞUAYB b. ALİ b. DİNAR) H. 215 yılında Horasan'da, Nesa şehrinde doğduğu söylenir. Küçük yaşlarda hadis ilmine başladı. Bu yolda pek çok yolculuk yaptı. Horasan, Irak, Hicaz, Mısır, Şam ve Cezire'ye gitti. Hacca giderken Şam'a uğradı. Emeviyye Camii'nde Hz. Ali hakkında,

"Fi Adli Ali" adlı eserini okutmaya başladı ki bu kitabı, Ali'yi kötüleyen Hariciler'e cevaben yazmıştı. Kendisine Muaviye ile ilgili sorular sorulduğunda istedikleri gibi cevap vermedi. Ve bu yüzden fena halde dövüldü. Ağır yaralı olarak kendisini Hicaz'a yetiştirmelerini istedi. İstediği oldu. Hicaz'a vardı. Hicri 303 yılının Şaban ayında Mekke'de vefat etti. Safâ ile Merve arasına gömüldü. Nesai, gece ibadetlerine çok önem verirdi. Mısır'da onun ibadetteki gayretlerinden söz edilirdi. 300.000'den fazla hadisi râvileriyle birlikte ezbere biliyordu. "Sünen-i Nesai" en büyük hadis eseridir.

· Kur'an-ı Kerim Meali · El-Cami'us Sahih (Sahih-i Buhari), İsmail el-Buharî, Mısır 1313 · El-Müsned'üs Sahih (Sahih-i Müslim), Ebul-Hüseyn Müslim b. Haccâc el-Kuşeyrî, Kahire 1955 · Sünen-i İbn-i Mâce, Ebu Abdullah Muhammed b. Yezid b. Macei er-Rebi-i elGazvinî · Sünen-i Tirmizi, Ebu İsa Muhammed b. İsa b. Savre b. Musa b. ez-Zahhak es-Selemi ez-Zerir el-Bugi et-Tirmizi · Sünen-i Ebu Davud, Ebu Davud Süleyman b. Eş'as b. İshak el-Ezdi es-Secistani · Hz. Fâtıma, Tevfik Ebu İlm, İnsan Yay. İstanbul, 1996 · Abbas elKummî, Sefinetü'l-Bihar ve Medinetül-Hikemi ve'l Âsâr, · Er-Ravzü'l-Unuf fî Şerhi's-Sireti'n-Nebeviyye li-İbn Hişam, Ebü'l-Kâsım Abdurrahman b. Abdullah b. Ahmed Süheyli, Thk. Abdurrahman el-Vekil, Kahire, Dârü'n-Nasr · Rahmeten-lil Âlemin, Prof. Dr. Haydar Baş, İcmal Yay. İstanbul · Es-Siretü'n-Nebevi, Ebû Muhammed Cemaleddin Abdülmelik İbn Hişam, Kahire, Dârü'l-Fikr, [t.y.] · Es-Siretü'n-Nebeviyye mine't-Tabakati'l-Kübra li-İbn Sa'd, Ebû Abdullah Muhammed b. Sa'd b. Meni' ez-Zühri İbn Sa'd, Kahire, ez-Zehra li'l-İ'lami'l-Arabi, 1989 · El-İrşad, Şeyh Mufid, Mektebet-u Basireti, Kum baskısı · El-Meğazi, Muhammed b. Ömer elVakıdi, Beyrut baskısı · A'yan'uş-Şia, Seyyid Muhsin Emin Amilî, Dar'utTearif, Beyrut · Hayat'ul Hayevan, Allame Dimyerî, Mısır baskısı, 1310 · Mevsuat'ut-Tarih'il-İslâmî, el-Huneyzî, Halep 1947 · Hz. Ali'ye Neler Yaptılar, Cafer Sübhani, Evrensel Yay. · Sırru'l Âlemeyn ve Keşf'ü ma Fi'd Dareyn, İmam Gazali, Millet Kütübh. Yazma eser, A. E. Arabî, Kayıt No: 915 · Ravza'tul Vaizin, Muhammed b. el Fettal en-Nisaburî, Beyrut baskısı · Ravzatü'l-Kafi, elKuleyni, birinci baskı, Kum, 1413 · El Fihrist, Muhammed İshâk İbn'ünNedim, Doha 1985,

· Kitab'usSuleym, Suleyman b. Kays el-Hilali, Dar'ul-İslamiyye baskısı · Kifayet'ut-Talib, Muhammed b.Yusuf el-Genci eş-Şafii, Mısır baskısı · Seyyid Abdu'l-Hüseyin Şerafettin, el-Müraciat, Halep 1961 · El-Gaybet, İbrahim en-Numanî, Tahran baskısı, Mektebet'us-Saduk · El-İhticac, Fazl b. Hasan et-Tebersi, Kum baskısı · Tevhid'us-Sünnet'iş-Şerife, Muhammed Cevad Celali-Hüseyni, Kum basımı, Mektebu'l-Alam'il-İslam · Molla Muhsin Feyz Kaşanî, Tefsir-i Safi, Şam 1945 · Kitabu'l-Makalat ve'lFırak, el-Eşarî, Ed. M. J. Meşkur, Tahran. er-Razi, 1988. · El-İmâme ve's-Siyâse, İbn Kuteybe ed-Dineverî, tah. Mustafa el-Halebî, Kahire 1969 · Makâlâtu'l-İslâmiyyîn ve İhtilâfu'l-Musallîn, el-Eşarî, tah. Muhammed Muhyiddin Abdulhamid, Beyrut 1416/1995, I, 204. · Şerhu'l-Usûli'l-Hamse, Kâdı Abdulcabbâr, tahk. Ahmed Ebu Haşim, Kahire: Mektebetu Vehbe, 1988 · Lisânu'l-Arab, İbn Manzûr, ed-Dâru'l-Mısriyye ts. · Mu'cemu Müfredâti Elfâzi'l-Kur'ân, Râgıb el-Isfahânî, thk. Nedim Mar'aşli, Beyrut: Dârü'l-Fikr ts. · İhyâu Ulûmi'd-Din, Gazzâli, Kahire: Müessesetü'l-Halebi, 1967 · el-Milel ve'n-Nihal, eşŞehristânî, Beyrut 1992 · Tarihu'l-Ümem ve'l-Mülûk, Ebû Cafer Muhammed b. Cerir et-Taberi, tahk. Muhammed Ebu'l-Fadl İbrahim, Beyrut ts. · El-Ahbâru't-Tıval, ed-Dineverî, nşr. Abdulmunim, Kahire 1960 · Tarihu'l-Ümem ve'l-Mülûk, Ebû Cafer Muhammed b. Cerir et-Taberi, tah. Muhammed Ebu'l-Fadl İbrahim, Beyrut ts · Et-Tenbih ve'r-Red alâ Ehli'l-Ehvâ ve'l-Bid'a, Ebu'l-Hüseyn Muhammed b. Ahmed b. Abdirrahman el-Malatî eş-Şâfiî , nşr. Muhammed Zahid b. El-Hasan el-Kevserî, Beyrut 1388/1968 · El-Kâmil fi'l-Lugati ve'l-Edeb ve'n-Nahvi ve't-Tasrîf, Ebu'l-Abbas Muhammed b. Yezid el-Müberred, tah. Muhammed Ahmed ed-Dâlî, Beyrut 1406/1986 · Târîhu'l-Mezâhibi'l-İslâmiyye, Muhammed Ebû Zehra, Dâru'l-Fikri'l-Arabî, Kahire ts.

· Ebû Hanife, Muhammed Ebû Zehra, çev. Osman Keskioğlu, Ankara 1962 · El-Bidâye ve'n-Nihâye, İbn Kesîr, Mektebetü'l-Meârif, Beyrut 1966 · El-Kâmil fi't-Târih, İbnü'l-Esîr, Beyrut 1385/1965 · İbn Hanbel Hayatuhû ve Asruhû ­Arâuhû ve Fıkhuhû, Ebû Zehra, Mısır 1947 · Duha'l-İslâm, Ahmed Emin, Beyrut ts., Dâru'l-Kitâb el-Arabî · Kitâbu't-Tevhid, el-Mâturidî, nşr. Fethullah Huleyf, İstanbul 1979 · el-Musannef, Abdurrezzâk, thk. Habiburrahman el-A'zamî, Beyrut 1403/1983 · Muhammed Bâkır el-Meclisi, Bihar'ul-Envar, Beyrut basımı, el-Vefa Müessesesi · Yenabi'ul-Meveddet, Kunduzi, Beyrut basımı, Alemi müessesesi · Menakib-i Âl-i Ebi Talib, İbn-i Şehrâşub, Tahran basımı, Mustefevi Müessesesi · El-Müstedrek ala's-Sahiheyn, Hakim Nişaburi, Beyrut basımı, Dar'ul-Marifet · El-İtkan fi Ulum'il-Kur'an, Celaludddin es-Suyuti, Beyrut basımı, elMektebet'us-Sakafiye · Et-Tefsir ve'l-Müfessirun, Muhammed Hüseyin ezZehebi, Beyrut basımı, Daru İhya'ut-Türas'ul-Arabi · Kemal'ud-Din, Muhammed b. Ali b. Babeveyh el-Kummi, Kum basımı, Neşr'ulİslami Müessesesi · Et-Tabakat'ul-Kübra, İbn Sâd, Beyrut basımı, Dar'us-Sadır · El-İstiab fi Marifet'il-Ashab, İbn-i Abdulbirr el-Endülüsi, (Haşiyet'ul-İsabe) · Es-Sevaik'ul-Muhrika, Ahmed b. Hacer elHeytemi el-Mekki eş-Şafii Kahire basımı, Dar'ut-Tibaet'ul-Muhammediye · Behrani, Tefsir-i Burhan · Şerh-i Nehc'ül-Belağa, İbn-i Ebi'l-Hadid Mutezili Hanefi, Kahire baskısı · Abdurrahman İbn-i Cevzi, Tezkiretü'l-Havas, Baskı: Beyrut 1981, Necef 1964 · Zehairu'l Ukba, Muhibiddin Ahmet b. Abdullah b. Muhammed et-Taberi elMekki eş-Şafii, Baskı: Mısır, H. 1350 · Mecma'uz-Zevaid, Nûreddin Ebu'l-Hasan Ali bin Ebi Bekr el-Heysemî, Dar'ulKutub'ilİslamiyye, Beyrut · Ed-Durrü'l Mensur Fi Tefsiri Kitabillahi Bil Me'sur, Celalüddin es-Suyutî, Baskı: Kum-1404 · Tarih-u Bağdad, Ebû Bekr Ahmed b. Ali el-Hatib el-Bağdadî, Kahire, 1931.