HİKMETLER

---

Muhacirler ile Ensar arasında kardeşlik anlaşması sadece bir sembolden ibaret değildi. Bu kardeşlik öylesine gerçek ve samimi idi ki, miras hukuku bile bu kardeşliğe bağlanmıştı. Ayrıca, bu kardeşliğin kapsadığı boyutlar bize şunu da göstermiştir: Adalet ve eşitlik bir toplumda ne kadar kontrol altına alınırsa, ne kadar bir devlet otoritesine bağlanırsa bağlansın, bu adalet ve eşitliğin mânâsı bir tek şeyle gerçeğini bulabilir. O da, aradaki sevgi ve muhabbettir. Ensar ile Muhacir arasındaki adalet ve eşitliğin bekçisi de bu sevgi ve muhabbet olmuştur. Muhacirleri yurtlarından çıkarıp Medine'ye hem de hiçbir şeysiz götüren kuvvet, Allah ve Resulü'ne karşı duydukları itimad ve sevgi idi. Zaten sahip olageldikleri birçok nimeti bırakıp geldikleri için, Muhacirler'in Ensar'ın malına, evine ortak olması, bir hazıra konma veya başkasının sırtından geçinme değildir. Nitekim Abdurrahman b. Avf örneğinde olduğu gibi; hemen bir meşgale bulmak sûretiyle onlar, kısa zamanda kendi maişetlerini temin eder duruma gelmeye azami gayret sarfetmişlerdir.