MEZALİM MAHKEMELERİ (4)
Vakıf mallarını korumak: Genel vakıflardan yaralanmada kişi, vakfın şartlarına uyuyorsa yararlanmasına engel olunmaz. Önlenirse dava açabilir. Bir vakfın genel bir vakıf olup olmadığı, bu işle uğraşan memurların kayıtlarından, devletin bu konudaki izninden, çok önceden bu hususta geçmiş olan kayıt ve vakıfnamelerden öğrenilir. Özel vakıflardaki ihtilaflarda ise, vakfın sahipleri hakkın ispatı için hâkime başvururlar. Bu iş için mütevelli heyetinin özel vakıf olduğunu belirtmesi ve kaydettirmesi yeterlidir. Bir kadının yerine getiremediği bir hükmü uygulamak veya olayla ilgili yeni bir hüküm vermek: Zira Mezalim Mahkemelerine bakan kadılar yetki yönünden daha üstündürler, aynı zamanda kararları da daha geçerlidir. Devlet memurlarının, özellikle maliyecilerin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları güçlükleri yenmek: Böylece bu mahkeme, memurun aczinden yararlanan ve vergisini inkâr eden kimselerin bu davranışlarına engel olur. Allah'ın hakkına ait konularda yerine getirilmeyen hakları ve yapılmayan işleri yerine getirir. İbadetlerin yerine getirilmesini kontrol etmek: Cumaların, bayramların, haccın ve savaşların denetimini yapar. Varsa eğer ihlalleri önlemeye çalışır. İhtilafa düşmüş kimselerin davalarına bakmak: Dolayısıyla bu mahkemenin başkanı, diğer kadılar gibi gerekli duruşmayı yaptıktan sonra adaletin uygun gördüğü ne ise ona göre karar verir.1835 Mezalim Mahkemesi başkanı ile normal mahkeme kadısı arasındaki farklar ise şöyle sıralanabilir: Mezalim başkanı heybetli ve kuvvetli olmalıdır ki, bu suretle güçlü statüye sahip kişilerden hakkı alabilsin, yaptığı kötülükleri önlesin ve husûmetlerin önüne geçsin. Bu şart normal kadıda aranmaz. 1835 El-Maverdi, İslam'da Hilafet s. 89-91; Hasan İbrahim Hasan, en-Nuzum, s. 353-354