SOSYOLOJİK VE STRATEJİK BAKIMDAN MUKAYESESİ ANTLAŞMANIN NİTELİĞİNİN TAHLİLİ

---

Taberî ve İbn Esir şöyle demişlerdir: "Muaviye altını mühürlediği boş bir sayfayı İmam Hasan'a gönderip altına şu notu düştü: "Seçim senin bu sayfaya istediğin her şartı yazabilirsin." 543 Ancak tarihçiler İmam Hasan'ın o yaprağa ne yazdığını açıklamamışlardır. Anlaşma maddelerine tekrar dönecek olursak, elimizdeki kaynaklarda iki tarafın imzasına sunulan anlaşma metnindeki bazı bölümler şu şekildedir: Madde-1: Allah'ın Kitabı'na, Peygamberin sünnetine ve gerçek halifelerin uygulamalarına uygun amel etmek şartıyla hükümet Muaviye'ye bırakılacak. Madde-2: Muaviye'den sonra hükümet Hasan'ın ona bir şey olur ya da beklenmedik bir gelişme yaşanırsa Hüseyin'indir. Kendisinden sonraki halifeyi seçme hakkı yoktur. 543 Taberî Tarihi, c. 6, s. 93; İbn-i Esir, c. 3, s. 162